Türkiye’nin sanayi üretiminde ve özellikle Avrupa Birliği’ne ihracatta uzun yıllardır ilk sırada yer alan otomotiv sektörü, yüksek enflasyon ve kredi sorunları nedeniyle ciddi bir kan kaybı yaşıyor. 2026’nın başından bu yana üretim ve ihracatta giderek küçülen sektör, dünyada hızla yayılan elektrikli araç üretimi konusunda ise geri kalma tehlikesi ile karşı karşıya.
Türkiye otomobil ve hafif ticari araç pazarı 2026 yılının ilk sekiz ayında daralırken, Ağustos ayında düşüş belirgin şekilde hızlandı. Türkiye otomotiv sanayisinin çatı kuruluşu konumunda olan Otomotiv Sanayii Derneği’nin (OSD) 2026 yılının ilk 8 aylık dönemine ilişkin verilerine göre, toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7 gerileyerek 841 bin 583 adet olarak gerçekleşti. Geçen yılın ilk 8 aylık dönemine göre yüzde 19 azalan otomobil üretimi ise 458 bin 169 adet oldu. 2025 yılının ilk 8 aylık dönemine göre ticari araç pazarı yüzde 5, hafif ticari araç pazarı yüzde 4, ağır ticari araç pazarı ise yüzde 7 geriledi.
Bu dönemde Türkiye’nin otomotiv ihracatı da küçüldü. OSD verilerine göre, yılın ilk 8 ayında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla toplam otomotiv ihracatı yüzde 12, otomobil ihracatı ise yüzde 28 azaldı. Bu dönemde, toplam ihracat 597 bin 594 adet, otomobil ihracatı ise 279 bin 341 adet düzeyinde gerçekleşti.
“Türk otomotiv sektörü kıskaç altında”
DW Türkçe’ye konuşan Renault’un eski Türkiye CEO’su ve Alagan Technology SolutionsKurucu Ortağı Hakan Doğu, Türkiye otomotiv sektörünün dünyada değişen dengeler karşısında zor bir dönemden geçtiğini söylüyor.
Türkiye otomotiv sektöründe üretim yapan markaların çok uzun yıllardır iç piyasa ve Avrupa Birliği ülkeleri odaklı bir strateji ile hareket ettiğini ifade eden Hakan Doğu, “Avrupa’da Covid öncesinden bugüne yaklaşık 2 milyonluk bir araç üretimi azalması var. Ayrıca sürekli değişen regülasyonlar nedeniyle Avrupa’da otomobil fiyatları da artıyor. Türkiye’deki üreticiler ise hem elektrik dönüşümü hem de ‘Made in Europe’ kıskacı altında. Bazı lobi grupları çok sıkı bir şekilde Türkiye’yi bu uygulamanın dışında bırakmaya çalışıyorlar” şeklinde konuşuyor.
Çin, otomotiv sektörünü domine ediyor Fotoğraf: TANG KE/Avalon/Photoshot/picture alliance
Avrupa Birliği (AB) ekonomilerinin dışa bağımlılığı azaltmak ve kıta içi üretimi desteklemek için başlattığı ‘Made in EU’ yaklaşımı, kamu alımları ve desteklerinde AB menşeli ürünlere öncelik tanınmasını amaçlıyor.
“Türkiye, AB pazarının dışına sürükleniyor”
Türkiye’nin 1996’dan itibaren Gümrük Birliği üyeliği ile tamamen Avrupa otomotiv sektörüne entegre olduğunu hatırlatan Hakan Doğu, “Çinli markaların AB pazarında yayılmaya başlamasıyla tüm dengeler değişti. Eğer Türkiye otomotiv sektörü Made In Europe uygulamasının dışında bırakılırsa bu iki taraf içinde ciddi bir kayıp olur” diyor.
BMW, Mercedes, Volkswagen gibi dev Alman otomotiv şirketlerinin uzun yıllar Çin pazarındaki satışlar sayesinde kâr ettiğine işaret eden Doğu şunları söylüyor:
“Ancak şimdi hem Çin’e araç satmakta çok zorlanıyorlar, hem de Avrupa pazarında kan kaybediyorlar. Dev fabrikalar kapanıyor. Türkiye’nin en büyük ihracat pazarı olan Avrupa’daki bu durum, Türk otomotiv sektörünü de doğrudan etkiliyor. İşte Çinli BYD, Türkiye’de üretmekten vazgeçti, AB üyesi ülkeleri tercih etti. Başka marka da gelmiyor üretim için. Sanki Türkiye, otomotiv üretiminde Avrupa pazarının dışına doğru sürükleniyor.”
Yurt içi satışlarda bir ayda yüzde 25 düşüş
Türkiye otomotiv sektöründe üretim ve ihracattaki düşüşile birlikte özellikle tüketicilerin krediye erişmesindeki zorluklar ve yüksek enflasyon nedeni ile iç pazarda da son yılların en sert daralması kaydedildi.
Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre, Ocak-Ağustos döneminde otomobil ve hafif ticari araç satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,91 azalarak 719 bin 996 adet oldu. Aynı dönemde otomobil satışları yüzde 13,78 düşüşle 564 bin 241 adede gerilerken hafif ticari araç pazarı yüzde 4,40 daralarak 155 bin 755 adet olarak gerçekleşti.
Türkiye’nin otomobil markası Togg’un üretim tesisiFotoğraf: Sergen Sezgin/Anadolu Agency/IMAGO
Ağustos ayında otomobil ve hafif ticari araç pazarı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 20,28 küçülerek 81 bin 31 adede indi. Yalnızca otomobil satışlarındaki düşüş ise yüzde 25,16 olarak gerçekleşti.
DW Türkçe’ye konuşan otomotiv veri şirketi Cardata’nın Genel Müdürü Hüsamettin Yalçın, son 3 yılda Türkiye’deki sıfır otomobil pazarının hep 1,3 milyon adetin üzerinde rakamlarla rekor kırdığını hatırlatıyor. Ancak tüketicilerin yüksek enflasyon nedeni ile yaşadıkları ekonomik sorunlar ve kredi kanallarına ulaşmaktaki zorluklar nedeni ile 2026 yılında sıfır otomobil pazarında küçülme olduğuna işaret eden Hüsamettin Yalçın, “Evet şu bir daralma var ama yıl sonunu yine 1 milyon adetin üzerinde kapatacağımızı düşünüyorum. Yıl sonunda yüzde 10-15 gibi bir küçülme olacak” diyor.
“Fon krizi bile olumsuz etki yaratabilir”
İkinci el otomobil pazarında da işlerin yolunda gitmediğini ifade eden Yalçın’a göre, Türkiye’de finansal piyasaları sarsan fon soruşturması sonrasında kayıp yaşayan yatırımcıların otomobil alma planları da rafa kalkabilir.
“Sıfır araç satmak için tüm markalar kampanya üstüne kampanya yaptığı için ikinci elde de fiyatlar bir süredir düşüyor. Fon krizinden sonra zarar gören küçük yatırımcılar içerisinde otomobil almak isteyenler bu kararı iptal edebilir, erteleyebilir” değerlendirmesinde bulunan Yalçın, dolayısıyla fon soruşturmasının bile iç piyasadaki otomobil satışlarını olumsuz etkileyebileceğini söylüyor.
Öte yandan gümrük duvarları nedeniyle elektrikli otomobil alanında tüm dünyada giderek yaygınlaşan Çinli markaların farklı modellerle Türkiye’ye gelmesinde sorun olduğuna da dikkat çeken Yalçın, “Açıkçası elektrikli araç pazarın anlamında Türkiye olarak biraz geriye düştük. Üretim derseniz, elektrikli model üretiminde Türkiye’de şu anda yalnızca TOGG ve Hyundai var. Şu an elektrikli araçların pazar payı yüzde 19 civarında takılmış gibi” diye konuşuyor.
